Waardenburg


Waardenburg ligt direct langs de A2 en aan de zuidkant grenst het aan de Waal
Waardenburg, vroeger Hiern genoemd, heeft zijn naam ontleend aan het kasteel van die naam. Het is een zeldzaamheid, dat van een oud kasteel de stichtingsdatum bekend is. Met "de Waardenburg" is dat het geval. In 1265 gaf graaf Otto II van Gelre Hiern, Neerijnen en Opijnen aan Rudolf de Cock, ridder, die daartegenover zijn bezittingen in Rhenoy afstond. Toen deze Rudolf Hiern in leen had gekregen, wilde hij er zich ook vestigen. Hij vroeg dus aan zijn leenheer, graaf Otto, toestemming om een woning te mogen bouwen. Deze laatste was er steeds op uit, te zorgen, dat geen van de leenmannen een te sterk kasteel bouwde, zodat niemand een bedreiging van zijn macht zou kunnen worden. Hij gaf Rudolf dan ook vergunning om te "timmeren", maar het bouwwerk mocht niet meer kosten dan 300 Leuvense Ponden. De eerste burcht was daarom waarschijnlijk van hout. Langzamerhand werd de houten burcht door een stenen gebouw vervangen, zodat in de zestiende eeuw een sierlijk kasteel was ontstaan.
In 1574 is het kasteel door Lodewijk, graaf van Nassau, broer van prins Willem I, verwoest. De toenmalige bewoonster was Spaansgezind en weigerde zich over te geven. De schade was aanzienlijk en nooit meer is het slot deze slag te boven gekomen.
In 1627 is de ruïne weer bewoonbaar gemaakt, maar zijn oude glorie heeft het slot nooit teruggekregen. Nog heden is dit kasteel aanwezig, zij het dan in een andere vorm dan in de zestiende eeuw.




Van bijzondere rampen is het dorp Waardenburg gespaard gebleven, al moet wel vermeld worden dat de watersnood van 1809 en die van 1820 grote schade hebben aangericht.
Er is nog één belangrijke gebeurtenis te noemen, die voor Waardenburg van grote betekenis is geweest. Op 18 november 1933 werden Noord en Zuid verbonden door de opening van de verkeersbrug over de Waal. Het hele dorp was die dag op de been om getuige te zijn van deze enerverende gebeurtenis. De toeloop was enorm. Ook Clinge Doorenbos - zijn grootvader was rond de eeuwwisseling predikant in Waardenburg - kwam een kijkje nemen. Op treffende wijze bracht hij zijn gevoelens onder woorden, zoals uit de volgende versregels blijkt.
DE BRUG
Toen ik eens, toen ik nog klein was,
 Circa veertig jaar gelêe,
 Met mijn Waardenburgschen Opa
 Bij de Waal een loopje dee,
 Nam hij mij (ik was al négen)
 Héél behoedzaam bij de hand:
 Pas op, gunder komt een rijtuig!
 En hij trok mij aan den kant.
 Ik keek, bij de groote spoorbrug,
 Naar 't passeeren van een trein:
 Opa, waarom zou hier óók geen
 Brug om op te lóópen zijn?
 Nòg hoor Ik mijn Opa zeggen,
 Kijkend in het ver verschiet:
 0, dat komt nog wel, máár, jongen,
 Jij en ik beleven 't niet.
En nu, veertig jaren later,
 Ging ik - maar dit keer alléén-
 Naar den Waardenburgschen oever
 Wéér naar 't zelfde plekje heen.
 Daar verhief zich fier en statig,
 Krachtig, sierlijk en massaal
 Deze brug" om op te lóópen":
 Stalen weg over de Waal.
 Auto's, auto's, niets dan auto's
 Raasden, denderden voorbij,
 Ik dacht aan dat ééne rijtuig
 En aan wat toen Opa zei.
 Héél het Waardenburgsche dorpje
 ingesteld op snelverkeer;
 't Was maar goed, dat ik alléén was:
 Opa - paste hier niet meer.........



'Héél het Waardenburgse dorpje ingesteld op snelverkeer'. Het was niet ten onrechte dat dit werd geschreven. De intensiteit van het verkeer nam enorm toe. Helaas nam ongeveer 25 jaar geleden de verkeersdrukte voor Waardenburg hinderlijke vormen aan door het sluipverkeer. Vooral het verkeer op de Steenweg kon gevaarlijk genoemd worden.
De oorzaak lag aan de omstandigheid, dat het verkeer, komende uit 's-Hertogenbosch en gaande in de richting van Tiel, de rotonde Deil meed. Dit in verband met de aanwezigheid van verkeerslichten op dit verkeersplein. Bovendien was deze route 3 kilometer langer dan via de Steenweg. Hetzelfde gold voor het verkeer in tegenovergestelde richting.
Gelukkig is er in deze ongewenste situatie de laatste jaren verbetering gekomen. Sinds het nieuwe verkeersplein Deil gereed is en de Steenweg een meer lokaal karakter heeft gekregen, is de overlast aanmerkelijk minder geworden en Waardenburg meer 'leefbaar'.